Asfalt yol ve zemin uygulamaları

KARAYOLU İLE İLGİLİ BAZI TERİMLER
• Ana Yol: Ana trafiğe açık olan ve bunu kesen karayolundaki trafiğin, bu yolu geçerken veya bu yola
• girerken, ilk geçiş hakkını vermesi gerektiği işaretlerle belirlenmiş karayoludur.
• Ariyet: Yarmadan çıkan malzemenin dolgu için yeterli miktarda veya uygun nitelikte olmaması halinde
• uygun bir malzeme ocağından alınan malzemedir.
• Aliyman: Yolun proje yatay hattındaki doğrusal kısmıdır.
• Alt geçit: Karayolunun diğer bir karayolu veya demir yolunu alttan geçmesini sağlayan yapıdır.
• Aplikasyon: Yol ekseninin araziye uygulanmasıdır.
• Ayırıcı (Ayırtman): Taşıt yollarını veya yol bölümlerini birbirinden ayıran, bir taraftaki taşıtların diğer
• tarafa geçmesini yasaklayan, engelleyen veya zorlaştıran karayolu yapısı, trafik tertibatı veya gerecidir.
• Ayrılma şeridi (Yavaşlama şeridi): Bir platformdan ayrılacak olan bir taşıtın hızlı trafik akımından
• ayrıldıktan sonra ilerideki kurba güvenle girmek için yavaşlamasını sağlayan bir hız değiştirme şerididir.
• Banket: Yaya yolu ayrılmamış karayolunda, taşıt yolu kenarı ile şev başı veya hendek iç üst kenar arasında
• kalan ve olağan olarak yayaların ve hayvanların kullanacağı, zorunlu hallerde de araçların faydalanabileceği
• kısımdır.
• Bombe (Yol Çatı Eğimi): Yol platformundaki suların yüzeysel drenajını sağlamak amacıyla yol enkesitinde
• eksenden iki kenara doğru uygulanan negatif eğimdir.
• Bordür: Kaplama ile tretuvar veya refüj arasındaki kot farkını sağlamak için yapılmış ayırıcı elemanlardır.
• Bölünmüş Yol: Bir yöndeki trafiğe ait taşıt yolunun bir ayırıcı ile belirli şekilde diğer taşıt yolundan
• ayrılması ile meydana gelen karayoludur.
• Boykesit (Profil): Yol ekseninin düşey düzlemdeki iz düşümü veya kotlu yol eksenidir.
• -Boykesit yolun geçki ekseni boyunca alınan kesittir. Boykesitte arazi siyah çizgiyle, yol kırmızı çizgiyle gösterilecektir.
• -Plan üzerinde, her enkesitin eksendeki arazi kotu okunarak boykesite siyah kot olarak işaretlenecek ve siyah kotların
birleştirilmesiyle siyah çizgi elde edilecektir.
• -Boykesitte yol ekseni yapım sonrası kırmızı çizgi ile belirlenir ve kırmızı çizgi birden fazla eğime sahip olabilir.
• -Minimum kırmızı çizgi eğimi 0.005 ve maksimum eğim 0.08 dir.
• Brükner: Yarmadan dolguya veya ariyetten dolguya ve yarmadan depoya yapılacak en ekonomik
• taşımaların ve bunların mesafelerinin grafik bir gösterimidir.
• Çok şeritli yollar (Kent dışı): Herbir yöndeki trafik için en az iki şeridi bulunan ve 3 km’den daha kısa
• olmamak koşulu ile trafiğin periyodik olarak kesintiye uğratılabileceği erişim kontrolsüz veya yarı kontrollü
• karayollarıdır.

7
• Çevre yolu: Transit trafiğin kent merkezine girmeksizin geçişini sağlamak amacıyla yapılan ve kenti
• kuşaklayan karayoludur.
• Depo (D): Yarma fazlası veya niteliksiz kazı malzemesinin hacmidir.
• Dever: Yatay kurplarda merkezkaç kuvveti nedeniyle taşıtların dışarıya savrulmalarını önlemek için yol
• platformuna uygulanan enine eğimdir.
• Drenaj: Yeraltı ve yüzeysel suların yol gövdesine zarar vermeden uzaklaştırılmasıdır.
• Dolgu: Yol gabarisinin proje düşey hat (Kırmızı hat) kotlarına uygun olarak teşkil edilebilmesi amacıyla
• yapılan ve doğal zemin ile yol üstyapısı arasında kalan kısımdır.
• Duruş görüş mesafesi (DGM): Sürücülerin bir tehlikeyi fark edip durabilmeleri için gerekli mesafedir.
• Düşey kurp: Birbirini izleyen farklı eğimlerdeki proje düşey hatlarını birleştiren parabolik veya dairesel
• düşey yol kesimidir.
• Düzeltilmiş proje (As-Built, Uygulanmış Proje): Kesin ve uygulama (tatbikat) projelerine göre yapım
• çalışmaları sonucunda oluşan değişiklikleri de içine alan ve en son durumu yansıtan projelerdir.
• Enkesit:Yol gövdesi tabakaları ve elemanlarının yeterli genişlikte bir arazi kullanımını da kapsayacak
• şekilde eksene dik düşey düzlem ile arakesitidir.
• Eşitlik(Müsavat): Ripaj, varyant veya ölçüm farklılıkları nedeni ile kotta veya kilometrede yapılan değişikliklerin geri
• (G) ve ileri (İ) olarak belirtilmesidir. (Örneğin 6+845.12G/6+840.33İ gibi)
• Geçiş eğrisi: Kurplarda merkezkaç kuvvetinin taşıta olan etkisine karşı ani olmayan düzenli bir geçiş
• sağlamak amacıyla aliynman ile kurp arasına yerleştirilen eğri parçasıdır.
• Geometrik standart:Yolun; genişlik, eğim, kurp yarıçapları, proje hızı ve trafik sayısı gibi ölçüleridir.
• Görüş mesafesi: Karayolu güvenliği açısından sürücülerin, kendi şeridinde seyir halinde iken ilerisinde
• beklemedik bir objeyle karşılaştıklarında kontrollü manevra yapabilmelerini sağlayacak mesafedir.
• Geçiş görüş mesafesi: İki şeritli yollarda bir taşıtın diğer bir taşıtı güvenli bir şekilde geçebilmesi için zıt
• yönde seyreden taşıtlar arasındaki emniyetli mesafedir.
• Güzergah (Geçki): Karayolunun harita üzerinde takip etmiş olduğu yatay hattır.
• Halihazır harita: Yerleşme alanlarının mevcut yapı ve arazi kullanım durumlarını gösteren eşyükselti eğrili,
• kot ve koordinatlı, detaylı ve farklı ölçekli haritalardır.
• Hendek: Karayolunda platformdan veya şevlerinden gelen yüzeysel suları toplayıp uygun yerlere deşarj
• eden yüzeysel drenaj yapısıdır.
• İntikal ve reaksiyon mesafesi: Sürücünün gördüğü engeli algılaması, tanıması ve alınacak önlemi
• tasarlaması ile fren uygulaması için gerekli zaman süresinde taşıtın almış olduğu mesafedir.
8
• Kafa hendeği: Yarma kesimlerinde yüzeysel suların yarma şevlerine ve yol gövdesine zarar vermesini
• önlemek amacıyla yarma şevi ile doğal topografyanın kesişme çizgisinden (şev kazığı çizgisi) yamaç yukarı
• tarafta açılan drenaj yapısıdır.
• Kavşak: İki veya daha fazla karayolunun kesişmesi, birleşmesi ve ayrılması ile oluşan ortak alanlardır.
• Kaplama: Yol üstyapısının kaymaya, trafiğin aşındırmasına ve iklim koşullarının ayrıştırma etkisine karşı
• koyarken aynı zamanda yük taşıyan en üst tabakasıdır. (Asfalt betonu, beton, parke vb.)
• Kilometre: Yol üzerinde herhangi bir noktanın proje başlangıcına olan uzaklığının kilometre (+) metre
• olarak ifadesidir (15+225.05 gibi).
• Kot: Herhangi bir noktanın belirli bir düzleme göre alçaklık veya yüksekliğidir.
• Köprülü kavşak: İki veya daha fazla yolun hareket halindeki trafiği etkilemeden farklı düzlemde kavşak
• köprüsü ile meydana getirilmiş bağlantı yolu sistemidir.
• Köprü: Hesap açıklığı 10m’den büyük (10m dahil) akarsu, vadi, karayolu, demiryolu gibi engelleri geçmek
• amacıyla kullanılan karayolu yapısıdır.
• Kurp (Yatay ve düşey kurp): Proje yatay ve düşey hattındaki doğrusal kesimleri birleştiren eğrisel veya
• dairesel karayolu kesimidir.
• Lase: Kısa mesafede yükselmek gerektiğinde birbirini kısa aralıklarla izleyen çok sayıdaki küçük yatay
• kurplar ile oluşturulan yol kesimidir.
• Menfez: İnşaası yapılacak yol yapısı ile akım çizgileri kesilen mecra, dere ve akarsulardaki akışı uygun
• şekilde devam ettirmek ve mücavir alanlardan yola gelecek her türlü suyu, yolun işletme süresi boyunca
• yerine getireceği fonksiyonu zedelemeyecek şekilde yoldan geçirerek uzaklaştırmak için yerel trafik ile yaya
• ve hayvan geçişleri için yol gövdesi altında inşa edilen ve açıklığı 10 metreye kadar olan sanat yapısıdır.
• Nivelman: Noktalar arasındaki yükseklik farkının belirlenmesidir.
• Ön Etüt (İstikşaf): Başlangıç ve sonu tespit edilen iki nokta arasında göreceği hizmet (yerleşim, sosyal ve
• ekonomik) bakımından uzunluk, toprak işleri, drenaj, jeolojik ve topoğrafik yapı ile trafik ve gelişme faktörleri gibi
hususlar gözönünde tutularak, karayolu geometrik standartları ile trafik güvenliğini teknik ve
• ekonomik olarak karşılayacak yol güzergahının veya güzergahlarının haritalar üzerinde veya arazide
• araştırılmasıdır.
• Palye hendekleri: Palyeli olarak yapılan yarma ve dolgularda şeve ve palyeye gelen yüzeysel sularının
• toplanıp deşarj edildiği drenaj yapısıdır.
9
• Peyzaj: Karayolunun doğal çevre üzerindeki olumsuz etkilerini en aza indirebilmek, şev stabilitesine katkıda
• bulunmak, gürültü ve egzos gazlarına karşı engel oluşturmak, yolun monotonluğunu kırmak ve yola estetik
• bir görünüm kazandırmak amacıyla yapılan tasarım ve uygulama çalışmalarıdır.
• Proje gabarisi: Araçların yüklü veya yüksüz olarak karayolunda güvenli seyirlerini temin amacıyla karayolu
• yapılarının (köprü, tünel vb.) uzunluk, genişlik ve yüksekliklerini belirleyen ölçülerdir.
• Platform: Karayolunun, taşıt yolu (kaplama) ile yaya yolu (kaldırım) veya banketinden oluşan kısmıdır.
• Plankote: Herhangi bir kavşak, tesis veya sanat yapısının yapılacağı arazi bölümünün kotlu, tesviye eğrili ve
• detaylı planının çıkarılmasıdır.
• Rakortman: Yön veya eğim değişikliklerini güvenlik ve konfor gereksinimlerine uygun bir süreklilik ve
• hızda gerçekleştirmek amacıyla kullanılan doğru ve eğridir.
• Refüj: Bölünmüş bir yolda zıt yönlerde hareket eden trafiği birbirinden ayıran kısımdır.
• Ripaj: Yapı ve toprak işlerini azaltmak amacı ile yol ekseninin enine kesit içinde sağa veya sola
• kaydırılmasıdır.
• Rögar: Yol yüzey sularının yer yer ana drenaj kanalına deşarj etmek için bordür kenarına yapılan tesisdir.
• Röper: Yol boyunca en fazla 500m’de bir düzenlenen ve gidiş-dönüş nivelmanı ile koordinatları belirlenmiş
• sabit noktalardır.
• Sanat yapıları: Köprü, tünel, menfez, istinat/iksa duvarı, tahkimat vb. mühendislik yapılarıdır.
• Some noktası: Aliymanların kesişme noktasıdır.
• Şerit: Taşıtların bir dizi halinde güvenli seyredebilmeleri için taşıt yolunun ayrılmış bölümüdür.
• Şev: Yarma ve dolgularda, platform kenarının doğal zeminle bağlantısını sağlamak amacıyla oluşturulan
• eğimli zemindir.
• Üst geçit: Karayolunun diğer bir karayolu veya demiryolunu üstten geçmesini sağlayan yapıdır.
• Varyant: Yolun bir kısmının veya tamamının çeşitli nedenler ile değiştirilmiş kısmıdır.
• Yarma: Üstyapı alt kotunun üzerinde kalan kazı hacmidir.
• Yarma hendeği: Yarmalarda platform ve şevlerden gelen suları toplayıp uygun yerlere boşaltan yapılardır.
• Yatay kurp: Yolun aliymanları birleştiren eğrisel kısımdır.